Rijtuigen als statisch materieel

Naast de rijtuigen die deel uitmaken van het materieelbestand van een van de (museum)maatschappijen, is op enkele locaties in Nederland ook sprake van rijtuigen die als statisch materieel zijn te beschouwen. Het gaat dan om rijtuigen die hun oorspronkelijke functie verloren hebben en soms ook niet meer op spoor staan.

Op deze pagina wordt aan deze specifieke categorie rijtuigen aandacht besteed. Uitgezonderd zijn de (stalen) rijtuigen die al elders op deze website aan de orde komen. Het betreft dan ook hoofzakelijk van oorsprong buitenlands materieel.

- Werkwagen van het Spoorwegbouwbedrijf
- Oostenrijks rijtuig type N28 van camping Land uit Zee
- Buffetrijtuig van de DR van Gare du Nord
- Rijtuigen van Train Lodge Amsterdam
- Rijtuigen bij station Marrum-Westernijkerk
- Rijtuig van Herinneringscentrum Kamp Westerbork
- Rijtuigen in Wildlands Adventure Zoo Emmen
- Rijtuigen in Spoorzone Tilburg
- Toiletrijtuig van De Rijtuigenloods



Werkwagen van het Spoorwegbouwbedrijf
2006_0092
Een oude wagenbak op het terrein van de voormalige sloperij de De Ridder te Soest; 3 februari 2006.

Onduidelijk is wanneer deze werkwagen hier terecht gekomen is, maar gezien de boom die door het rijtuig heen groeit moet de wagenbak er het al heel wat jaren staan. Vermoedelijk betreft het hier de Duitse stalen goederentreinbagagewagen van het type Pwgs 41 met het nummer 124 857, welke in 1941 of 1942 gebouwd is door SGP. Deze wagen kwam na de Tweede Wereldoorlog in gebruik bij het Spoorwegbouwbedrijf Utrecht N.V.
In het voorjaar van 2006 is het terrein van sloperij de Ridder gesaneerd en daarbij is de wagenbak afgevoerd.

Naar boven ...



Oostenrijks rijtuig type N28 van camping Land uit Zee
2015_1592
Het rijtuig op het campingterrein, waarbij links van het rijtuig de stoomlokomtief herkenbaar is. Wieringerwerf, 8 september 2015.

Op het terrein van camping Land uit Zee in Wieringerwerf (in 2015 nog in opbouw) is begin 2015 een Oostenrijks rijtuig type N28 te vinden. Het rijtuig staat naast een stoomlokomotief en wordt opgeknapt om als onderkomen te gaan dienen. Het zal daar onderdeel gaan uitmaken van het Transportia, een park van transportmiddelen waarin overnacht kan worden. In dit deel van de camping zijn ook een bus, een tram en een vliegtuig te vinden. Het rijtuig zal plasts gaan bieden aan 6 personen en krijgt een keuken en badkamer.

De rijtuigen van het type N28 zijn in de periode 1928-1930 gebouwd door de Grazer Wagonfabrik als de Simmeringer Maschinen- und Wagonbau AG in Wenen. Het verschil met de zogenaamde Spantenwagen is goed te herkennen aan de bij het type N28 ver naar buiten liggende en daardoor goed zichtbare stelbalken. Het rijtuig in Wieringerwerf betreft de oorspronkelijke C 32 110 in 1929 gebouwd door de Grazer Wagonfabrik.

boris_foto01
Voordat het rijtuig op het campingterrein is geplaats stond het enige tijd op een bedrijfsterrein in Middenmeer om opgeknapt te worden. Middenmeer, 13 april 2014.
Foto: Boris

Het rijtuig is afkomstig van museumspoorlijn STAR. Die verworf het rijtuig op haar beurt eind 1995 van de Toeristische Trein Zolder in België. Bij de STAR heeft het rijtuig nooit gereden. Het rijtuig heeft een kromme buffer- en stelbalk en die schade was niet de moeite van het herstellen waard.

Naar boven ...



DR buffetrijtuig van Gare du Nord
2015_2084
Buffetrijtuig 51 50 85-45 006-9 Bomk van de Deutsche Reichsbahn is opnieuw geschilderd en ziet er weer fraai uit. Rotterdam, 23 oktober 2015.

Sinds januari 2014 staat op een braakliggend terrein bij de Rotterdamse Anthoniestraat een buffetrijtuig van de voormalige Deutsche Reichsbahn (DR). Het is in gebruik als veganistisch-biologisch restaurant Gare du Nord. Het betreft hier de rijtuig 51 50 85-45 006-9 Bomk. Het rijtuig mag vijf jaar op het voormalige Palace terrein blijven staan. Daarna zal naar een andere lokatie moeten worden uitgekeken.

2015_2088
Het intereur is niet origineel, maar samengesteld uit onderdelen van diverse rijtuigen. Het resultaat straalt onmiskenbaar de sfeer van DR-rijtuigen uit. Rotterdam, 23 oktober 2015.

Het interieur dat het rijtuig nu heeft, wijkt af van de indeling die het had als buffetrijtuig bij de DR. Bij de verbouwing van het zitrijtuig tot buffetrijtuig komen vijf van de elf coupés te vervallen. In plaats daarvan komen een voorraadruimte, keuken met loket en een open ruimte met smalle planken langs de wanden. De resterende coupés hebben tafels.
Het huidige interieur is ontstaan door het gebruik van interieuronderdelen van een groot aantal rijtuigen. De inrichting uit de DR tijd is echter nog te herkennen aan het lage plafond op de plaats van de voormalige zijgang en de plaats van de wanden tussen de coupés op het plafond.

2002_0009
Het buffetrijtuig onder een overkapping naast de markthal in Uden; 14 februari 2002.

Dit rijtuig heeft al een voorgeschiedenis als statisch object. In 1997 is het rijtuig door een horecaondernemer vanuit Oost-Duitsland naar Nederland gehaald en onder een overkapping naast de markthal in Uden geplaatst. Het plan was om een restaurant te beginnen in het rijtuig, maar daar kwam uiteindelijk weinig van terecht. In 2004 word de wagon op last van de gemeente verwijderd en gestald op een bedrijfsterrein in Uden. Geruime tijd wordt het rijtuig te koop aangeboden. Uiteindelijk wordt een nieuwe eigenaar gevonden en begin 2014 vindt het transport naar Rotterdam plaats.

Op 31 januari 2017 is het faillisement uitgesproken over restaurant Gare du Nord. De eigendommen, waaronder het buffetrijtuig, worden geveild. In februari 2017 werd duidelijk dat het restaurant op dezelfde locatie een doorstart maakt.

Naar boven ...



Rijtuigen van Train Lodge Amsterdam
2016_0628

2016_0630
De vier slaaprijtuigen en het Bistro-rijtuig op de locatie van Train Lodge aan de Changiweg. Amsterdam, 29 april 2016.

Langs de Changiweg nabij station Amsterdam Sloterdijk zijn in 2015 vijf rijtuigen geplaatst die samen het hostel Train Lodge vormen. Het is een tijdelijke overnachtingsmogelijkheid die hier vijftien jaar mag blijven staan. De geplaatste rijtuigen zijn vier slaaprijtuigen die voorheen korte tijd in de Bergland Express zijn ingezet (61 84 71 70 913-8, 71 70 914-6, 71 70 915-3 en 71-70 916-1) en het Bistro-rijtuig 61 88 88-70 080-3 (12780) van de Belgische spoorwegen. De slaaprijtuigen zijn op 14 en 15 juli 2015 geplaatst en het Bistro-rijtuig is eind augustus 2015 toegevoegd.

De vier slaaprijtuigen zijn afkomstig uit Zwitserland en in 2008 aangekocht door Railinsight voor gebruik in de treinen van de Bergland Expres. De in 1968 gebouwde rijtuigen hebben 11 coupés die afhankelijk van de behoefte voor 1, 2 of 3 personen ingericht kunnen worden. De tien compartimenten die ruggelings tegen elkaar aangebouwd zijn kunnen, per twee, door middel van een wegschuitbare wand tot één groot compartiment verenigd worden. In ieder rijtuig zijn verder twee toiletten alsmede een ruimte voor de begeleidende slaapwagenbegeleid(st)er.
Na een kortstondige inzet in de Bergland Expres staan de rijtuigen vanaf 2009 lange tijd in Utrecht te wachten op wat komen gaat. In 2015 worden de rijtuigen uiterlijk opgeknapt en vervolgens in Amsterdam geplaatst.

2015_1130
De door straal- en coatingbedrijf Hooghiemstra opgeknapte rijtuigen staan te wachten op transport naar Amsterdam. Uitwellingerga, 9 juli 2015.

Het Bistro-rijtuig 61 88 88-70 080-3 (12780) van de Belgische spoorwegen is een voormalig zitrijtuig type I10 uit 1987. In 1991 is het verbouwd tot Bistro-rijtuig voor gebruik in de Eurocity Memling en later ook ingezet in de EuroCity's Iris en Vauban. Het rijtuig heeft een centraal gesitueerde keuken met aan weerszijden daarvan een restaurant en een bargedeelte. De beide balkons met toilet zijn bij de verbouwing behouden. Uiteindelijk wordt het rijtuig in 2003 door de NMBS buiten dienst gesteld. In Amsterdam zal het rijtuig bij Train Lodge dienst doen als receptie en bar-bistrorijtuig.

In maart 2016 is het Bistro-rijtuig voorzien van een kleurige beschildering door de kunstenaar Kenor. Op 18 april 2016 is het Train Lodge geopend door burgemeester Van der Laan van Amsterdam.

Naar boven ...



Rijtuigen bij station Marrum-Westernijkerk

Bij het voormalige station van Marrum-Westernijkerk zijn in juli 2015 twee rijtuigen geplaatst die afkomstig zijn van een spoorwegmuseum in Dieringhausen (D). Het gaat om twee twee-assige rijtuigen van het type Cd-21b van de Deutsche Reichsbahn die vroeger de nummers 44 645 en 45 604 droegen. Het betreft rijtuigen met een stalen rijtuigbak en een houten dak. De rijtuigen zijn groen met zwarte biezen en laaggeplaatste klassenborden, wat een verwijzing lijkt te zijn naar de kleurstelling van oud Nederlands lokaalspoormaterieel.

bstortenbeker_foto02
De beide rijtuigen bij het oude station van Marrum-Westernijkerk. Op de voorgrond de voormalige 44 645 en daarachter de 45 604. Marrum, 22 juli 2015.
Foto: B. Stortebeker

Het plaatsen van de rijtuigen maakt onderdeel uit van het plan van de eigenaar van het stationsgebouw om een gedeelte van de oude spoorlijn te herleggen. Eerder zijn al een locomotor en een stoomlocomotief bij het station geplaatst.
Deze ontwikkeling vindt plaats onder de vleugels van de Marrumer IJzeren Spoorweg Maatschappij (M.IJ.S.M.) die het station, spoorwinkel en de rijtuigen economisch rendabel gaat maken om met de opbrengsten verder te bouwen aan een stukje historie rondom het Dokkumer Lokaaltje.

2015_1597
Het interieur van het rijtuig met tweede klasse borden op de zijwanden. Het betreft hier de voormalige 45 604. Marrum, 8 september 2015.

Eind 2015 verwerft de Marrumer IJzeren Spoorweg Maatschappij vier twee-assige rijtuigen van de Wutachtalbahn. Het gaat om rijtuigen uit een serie van 40 exemplaren die in 1940 gebouwd zijn door de fabrikanten Busch (Bautzen) en Lindner (Ammendorf). Deze rijtuigen werden besteld door de Turkse spoorwegen, maar zijn als gevolg van de oorlog nooit geleverd. De rijtuigen kwamen vervolgens bij diverse Duitse particuliere spoorwegbedrijven in dienst.

bstortenbeker_foto03

bstortenbeker_foto04
Als eerste rijtuig van het type Ci-40 is op 7 april 2017 de voormalige Ci-13 in Marrum geplaatst, 15 april 2017.
Foto: B. Stortebeker

Bij de rijtuigen van de M.IJ.S.M. gaat het om de voormalige Ci 8 (VBV 351), Ci 9 (VBV 354), Ci 10 (VBV 352) en Ci 13 (VBV 355). De rijtuigen hebben gesloten balkons en twee open afdelingen voor de reizigers en in een hoek een toilet. Tussen de ruggelings geplaatste lattenbanken zijn hoge schotten aangebracht.
De inrichting van de Ci 9 wijkt hiervan af. Dit rijtuig is als Bi ingericht en heeft banken, bestaande uit metalen frames die met stof bekleed zijn. Het toilet bevindt zich bij dit rijtuig tussen de beide open afdelingen.

De vier rijtuigen gaan gebruikt worden als Bed and Breakfast, waarvoor het interieur ingrijpend zal worden aangepast. De rijtuigen worden eerst opgeknapt en verbouwd voordat ze in Marrum geplaatst worden.

Naar boven ...



Rijtuig van Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Het Herinneringscentrum Kamp Westerbork heeft in 2015 een personenrijtuig van de Wutachtalbahn in Duitsland overgenomen. Het betreft rijtuig 98 046 Breslau dat tot het type Cid-24 behoort. Deze wagen is in 1927 door Linke-Hofmann-Busch (LHB) gebouwd en bevat 56 zitplaatsen derde klas. De 98 046 is een van de vier rijtuigen die in 1935 tot het type Ciuv-24/35 verbouwd worden. Ze kregen daarbij een verwarmingsoven in plaats van de bank tegenover de toiletruimte, waardoor ze als bijwagen van dieseltreinstellen ingezet konden worden.

2016_2111

2015_1976
Rijtuig 98 046 Breslau staat tijdelijk bij de MBS in Haaksbergen. Het rijtuig is jaren gelden gerestaureerd, maar door de vele jaren verblijf in de openlucht is een nieuwe restauratie waarschijnlijk noodzakelijk. Boekelo, 22 oktober 2016 / Haaksbergen, 18 oktober 2015.

Het herinneringscentrum heeft al enkele goederenwagons in bezit om het verhaal van de deportaties te vertellen. Met het rijtuig wil het centrum laten zien dat de deportaties ook met rijtuigen zijn uitgevoerd. Het rijtuig staat in afwachting van mogelijke restauratie bij de Museum Buurtspoorweg (MBS) in Haaksbergen.

Naar boven ...



Rijtuigen in Wildlands Adventure Zoo Emmen
Op 28 oktober 2015 zijn vier rijtuigbakken in de woestijn van Wildlands Adventure Zoo Emmen, de nieuwe dierentuin in Emmen, geplaatst. Door de haakse vorm waarin de rijtuigbakken naast elkaar staan, lijkt het alsof de trein is ontspoord. Bezoekers kunnen straks door de rijtuigen heen lopen en kamelen en wilde ezels van dichtbij bekijken. In de periode voorafgaande aan de plaatsing in Emmen zijn ondermeer de daken gerepareerd en het interieur verwijderd. Vervolgens heeft Jora Vision, het bedrijf dat de thematisering in Wildlands uitvoert, de rijtuigen voorzien van een ‘oude look’ die past bij het concept van een ontspoorde trein.

joravision_foto02

joravision_foto01
Het plaatsen van de vier wagenbakken in Wildlands Adventure Zoo Emmen, de dierentuin in aanbouw. Emmen, 28 oktober 2015.
Foto's: Jaro Vision

De vier rijtuigbakken zijn afkomstig van de Duitse Museumseisenbahn Hanau en alle van een verschillend type. Het gaat om de typen C4i-43 (vaal groene rijtuigbak), C4i-36 (rode rijtuigbak), B3yg (blauw/witte rijtuigbak) en BD4yg (crème rijtuigbak).

Bij het rijtuig type C4i-43 gaat het om een lichtgewicht sneltreinrijtuig met schortplaten dat in 1944 door Fuchs is gebouwd voor de Deutsche Reichsbahn (DR). Dit rijtuig met het DR-nummer 75079 komt na de oorlog bij de Oostenrijkse spoorwegen in dienst onder het nummer 32225. In 1953 wordt het rijtuig vernummerd in 7058.05 en gebruikt als bijwagen bij motorwagens. In de jaren 60 worden nieuwe schuiframen geplaatst.
In 1988 wordt het rijtuig buiten dienst gesteld door de ÖBB en gaat het naar de DBK Historische Bahn. Daar krijgt het rijtuig het nummer 74784. Vervolgens gaat het rijtuig nog naar de Museumseisenbahn Hanau waar het rijtuig groen geschilderd wordt, voordat het verworven wordt voor gebruik in Emmen.

Bij de rode rijtuigbak gaat het om sneltreinrijtuig C4i-36 73855, in 1939 door Fuchs gebouwd voor de Deutsche Reichsbahn. Het rijtuig wordt in 1949 verbouwd tot gezelschapsrijtuig met het nummer WG4ille 10820, later gewijzigd in 50 80 89-43 550-8 WGyge. In 1980 wordt het rijtuig buiten dienst gesteld door de Deutsche Bahn, waarna het rijtuig dienst doet als dienstwagen op Mainz Hauptbahnhof. De Nassauische Touristikbahn verwerft het rijtuig in 1989, maar in de periode daarna komt het rijtuig nog in bezit van diverse andere museumorganisaties. Uiteindelijk beland het rijtuig bij de Museumseisenbahn Hanau.

Bij de blauw/witte en de crèmekleurige rijtuigbakken gaat het om een zogeheten ümbauwagen van de typen B3yg en BD4yg. Deze rijtuigen zijn na de Tweede Wereldoorlog in grote aantallen gebouwd op de onderstellen van twee- en drie-assige vooroorlogse rijtuigen. Aanvankelijk 3-assige exemplaren, maar later ook vier-assige varianten gebouwd. Deze typen rijtuigen zijn in grote aantallen gebouwd. Van het type B3yg alleen al meer dan 4700 exemplaren.
Beide rijtuigbakken stonden als onderdelenlevernacier op het buitenterrein van de museumorganisatie in Hanau. Het betrof exemplaren zonder inrichting, ramen of draaistellen in slechte toestand. Het originele nummer van het blauw/witte B3y-rijtuig is bij de museumorganisatie niet bekend. Bij de BD4yg gaat het om de voormalige 98210, die later het nummer 50 80 82-12 218-7 kreeg.

Naar boven ...



Rijtuigen in Spoorzone Tilburg
In 2016 zijn twee voormalige rijtuigen van de SGB in de tuin van de Houtloods in de Tilburgse Spoorzone geplaatst als blikvangers van de in te richten Houtloodstuin. Het gaat om een
blokkendoosrijtuig en een Belgisch K1-rijtuig. Op 30 juni 2016 arriveerd het K1-rijtuig als laatste in Tilburg.

2016_1171
Rijtuig BSM-CFB AB 20.087 is naast het Blokkendoosrijtuig mCd9415 geplaatst in de Tilburgse spoorzone; 5 juli 2016.

Bij het Belgische rijtuig gaat het om rijtuig AB 20.087 dat in 1934 is gebouwd door Brugeoise in Brugge (B). Het rijtuig heeft twee afdelingen, gescheiden door een toilet, met in totaal 72 zitplaatsen. Aan beide einden van het rijtuig een balkon met overgangsinrichting en vouwbalgen.
Waarschijnlijk neemt het restaurant De Houtloods het rijtuig in gebruik als horecavoorziening die losstaat van het bestaande restaurant.

2006_1004
NMBS-rijtuig AB 20.087 in een SGB-trein langs het perron te Goes. Het rijtuig is geschilderd in de donkergroene kleur van de NMBS. Later verschijnt het rijtuig in een kleurstelling van twee tinten groen op de baan. Goes, 4 augustus 2006.

In december 1988 is het rijtuig naar de SGB gekomen door een schenking. Daar werd het interne nummer A 162 toegewezen en deed het jarenlang dienst in de stoomtreinen, in eerste instantie in een donkergroene uitvoering en later in twee tinten groen. Vanwege een herbezinning op het materieelpark is het rijtuig verkocht.

Naar boven ...



Toiletrijtuig van De Rijtuigenloods
Tot het spoorwegmaterieel van evenementenlocatie De Rijtuigenloods behoort toiletrijtuig BCFV 19919. Dit rijtuig betreft een voormalige Donnerbüchse en werd bij de verwerving van de locatie in Amsrefoort van
Herik Rail overgenomen. Aan de zijde met de bagagedeuren is een ruimte met een keukenblok en remwiel aanwezig. Het overige deel van het rijtuig bestaat uit een gang met aan weerszijden zes toiletten, waarvan één geschikt voor gehandicapten. Aan een zijde mist het rijtuig zijn buffers.

2014_2115
Toiletrijtuig NSB BCFV 19019 van De Rijtuigenloods. Amersfoort, 17 oktober 2014.

Naar boven ...

Bronvermelding:
voor een overzicht van gebruikte bronnen zie de pagina boeken en artikelen