Boeken en artikelen
Onderstaand een overzicht van boeken en artikelen over de stalen rijtuigen van de Nederlandse spoorwegen. Mocht u aanvullingen hebben, laat het me dan per mail even weten.
Voor boeken en artikelen over houten rijtuigen klik hier.
Voor boeken en artikelen over de Blokkendoos-rijtuigen klik hier.

 

boek15 boek01 boek02

Het getrokken stalen materieel der Nederlandse Spoorwegen
In een tweetal artikelen worden de stalen rijtuigen van de Nederlandse Spoorwegen beschreven. Het artikel lijkt sterk op het boek van Van Wijck Jurriaanse dat jaren later verscheen (zie hieronder). Deze artikelen zullen waarschijnlijk dan ook de basis gevormd hebben voor het boek.
In deel 1 worden het houten rijtuigpark na WO I, voorserie 'stalen' blokkendozen, ovaleramenrijtuigen en de coupérijtuigen beschreven. Deel 2 behandelt de postrijtuigen, bagagerijtuigen DIV en DV en bolkoprijtuigen. Daarmee worden minder rijtuigtypen beschreven dan in het boek, maar dat is gezien het tijdstip van publicatie niet verwonderlijk.
Hoewel aan het einde van deel 2 wordt aangegeven dat de artikelenserie 'wordt vervolgd', is er voor zover mij bekent is nooit een derde deel verschenen.
N.J. van Wijck Jurriaanse, 'Het getrokken stalen materieel der Nederlandsche Spoorwegen (1)'. In: Op de Rails, jaargang 1955, nummer 5, blz. 41-47.
N.J. van Wijck Jurriaanse, 'Het getrokken stalen materieel der Nederlandsche Spoorwegen (2)'. In: Op de Rails, jaargang 1955, nummer 9, blz. 79-85.

De stalen getrokken rijtuigen der Nederlandse Spoorwegen
Dit boek van N.J. van Wijck Jurriaanse mag, hoewel inmiddels sterk verouderd, toch wel als hèt standaardwerk worden betiteld. Het is het enige boek wat ik ken dat zo uitgebreid aandacht besteed aan de stalen rijtuigen. Helaas is het boek vrijwel niet meer te krijgen. Wellicht dat de bibliotheek nog uitkomst biedt.
N.J. van Wijck Jurriaanse, De stalen getrokken rijtuigen der Nederlandse Spoorwegen, Rotterdam, 1980. ISBN: 90.6007.587.0 [deel 8 van de serie Spoorwegen in Nederland]

Getrokken reizigersmatrieel van de Nederlandse Spoorwegen
In het jubileumnummer van Op de Rails ter gelegenheid van 150 jaar spoorwegen in Nederland wordt een groot artikel gewijd aan de getrokken rijtuigen. Maar liefst 37 bladzijden lang wordt aan alle rijtuigen aandacht besteed die dienst hebben gedaan bij de NS. Een zeer overzichtelijk artikel dat minder informatie geeft dan het boek van Van Wijck Jurriaanse, maar beter leesbaar is. Een aanrader.
J.C. de Jongh, 'Het getrokken reizigersmaterieel van de Nederlandse Spoorwegen'. In: Op de Rails, jaargang 1989, nr. 1989-NS150, blz.100-136.

boek09 boek12 boek11

Alle getrokken stalen rijtuigen op een rij
In boekje van de STIBANS bevat een schat aan informatie. Naast een uitleg van de nummering van rijtuigen en dienstmaterieel is per rijtuigserie de fabrikant en het jaar van indienststelling aangegeven. Daarnaast is van alle stalen rijtuigen een overzicht van de diverse vernummeringen en afvoer in tabellen opgenomen. Als toegift is bovendien een zijaanzicht van alle rijtuigen opgenomen. Het is daarmee geen boek dat je eens op een regenachtige zondag gaat lezen, maar wel een enorm naslagwerk met veel informatie voor de rijtuigliefhebber. Een aanrader!
A. Bak en K. Mooij, Alle stalen getrokken rijtuigen op een rij, STIBANS, Amersfoort, 2003.

Kort artikel dat in een tabel van de circa 50 stalen rijtuigen die als vermist zijn benoemd na de Tweede Wereldoorlog de vernummeringen bij PKP en DR in beeld brengt.
O. Dijkstra, 'De vermiste stalen getrokken NS-rijtuigen en bagagewagens; Lotgevallen van een materieelsoort'. In: Railmagazine, jaargang 2016, nummer 337, blz. 72-73.

Spoor en trammaterieel in Nederland
Dit boek geeft een overzicht van alle materieeltypen die in 1982 bij de Nederlandse spoor- en trambedrijven op dat moment in dienst zijn. Het boek beperkt zich tot een beknopte beschrijving van elke materieelsoort, enkele foto's en een tekening. Wat betreft de stalen rijtuigen komen aan de orde: plan E (rijtuigen voor dieseltractie), plan K, plan N, plan W2, Benelux-trekduwmaterieel, rijtuigen ICR, internationale rijtuigen (zeer kort) en de koninklijke rijtuigen.
G. Nieuwenhuis en G. Stoer, Spoor en trammaterieel in Nederland, Alkmaar, 1982. ISBN: 90.6013.916.X

Spoorwegmaterieel in Nederland
Dit boek is een nieuwe versie van 'Spoor en trammaterieel in Nederland', Ditmaal alleen zonder trammaterieel en uitgebreider aandacht aan het goederenmaterieel dan in de uitgave uit 1982. De opzet van het boek is verder gelijk gebleven. Wat betreft de stalen rijtuigen komen aan de orde: plan E (inclusief rijtuigen voor dieseltractie), plan W2, ICR-rijtuigen, dubeldeksrijtuigen DDM, het oude Benelux-trekduwmaterieel, het nieuwe Benelux-trekduwmaterieel (type ICR), de koninklijke rijtuigen en enkele overige internationale rijtuigen.
G. Nieuwenhuis en H. Nahon, Spoorwegmaterieel in Nederland, Alkmaar, 1987. ISBN: 90.6013.949.6

Het Tractie- en Reizigersmaterieel van de Nederlandse Spoorwegen
In dit geheel in kleur uitgevoerde boek wordt een overzicht gegeven van de locomotieven en rijtuigen die op 1 januari 1997 in dienst waren van de NS. Het boek kan wat vorm betreft beschouwd worden als een vervolg op de eerder verschenen boeken 'Spoor en trammaterieel in Nederland' en 'Spoorwegmaterieel in Nederland'.
Het boek gaat niet diep in op de achtergrond en geschiedenis van het materieel, maar het is door het grote aantal kleurenfoto's op groot formaat wel een lekker "bladerboek". Aardig is dat ook een kort beeld geschetst wordt van de oudere series stalen rijtuigen.
J.W. Koene en H. Peters, 'Het Tractie- en Reizigersmaterieel van de Nederlandse Spoorwegen; Deel 2: Lokomotieven en Rijtuigen', Welkenraedt, 1997.

boek16 boek18 boek06

Trams en treinen van Werkspoor
Geschreven door een Zuilenaar en voor wat het rijtuigdeel grotendeels gebaseerd op artikelen in o.a. de Werkspoor Courant. Daarmee is het geen boek voor de nummerliefhebber en voor de fotoliefhebber zijn de afbeeldingen van onvoldoende kwaliteit. Door de beschrijving van de ontwikkeling van werkspoor zelf en samen met de rijtuigen voor het buitenland (o.a. Argentinië en Indonesië) geeft het boek wel een aardig beeld van de ontwikkeling van de rijtuigen die door Werkspoor Utrecht zijn gebouwd.
W. van Scharenburg, Werkspoor Utrecht-Zuilen; Deel I - Trams & treinen, Utrecht, 2007. ISBN: 978-90-806997-5-5

Postvervoer
In grote lijnen wordt het postvervoer per spoor besproken. De nadruk ligt op het materieel van na 1930. Zo bevat het artikel foto's van de diverse stalen postrijtuigen. Afgesloten wordt met een overzicht van de dienstregelingen van de posttreinen die ten tijde van het artikel werden gereden.
F.J. Janssen, 'Iets over ... Postvervoer per trein'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 1994, nummer 80, blz. 41-45.

Joost de Waal besteed in een tweedelig artikel aandacht aan een groot aantal facetten van het postveroer per trein. In het eerste artikel komen de stalen postrijtuigen serie P7011-7021, plan C en plan L aan de orde. Doordat de totale geschiedenis van het vervoer per spoor aan de orde komt is de aandacht voor de stalen rijtuigen beperkt. Het artikel geeft in zijn totaliteit wel een goed beeld van het postvervoer door de jaren heen.
J. de Waal, 'Postvervoer per spoor in Nederland'. In: Op de Rails, 1997, nummer 4, blz. 135-139.
J. de Waal, 'Postvervoer per spoor in Nederland (vervolg)'. In: Op de Rails, jaargang 1997, nummer 5, blz. 175-181.

In dit artikel wordt het postvervoer per spoor in Nederland beschreven, ligt de nadruk sterk op periode vanaf circa 1970. Aan de stroomlijnpostrijtuigen (Pec) en de motorpostrijtuigen (mP's) word dan ook de meeste aandacht besteed. Hoewel de postrijtuigen serie 7011-7021 en de rijtuigen plan C en L niet worden vergeten, wordt van de eerste serie alleen het bestaan vermeld en wordt de geschiedenis van de rijtuigen plan C en L in slechts 35 regels tekst uiteengedaan. Dat slechts op 5 foto's een stalen postrijtuigen te zien is (waarbij de serie P7011-7021 in z'n geheel niet voorkomt) mag dan al geen verwondering meer wekken. Aan de buitenlandse postrijtuigen wijdt het artikel alleen al meer dan twee maal zoveel tekst. Afgevraagd mag dan ook worden in hoeverre de titel van het artikel de inhoud dekt ....
G. Groenveld, 'Postvervoer per spoor in Nederland'. In: C. van Gestel e.a., Spoor en trein (editie 10), Alkmaar, 1999, blz. 120-141.

boek59 boek29 boek14

Reisezugwagen-Archiv
Op zich is er geen reden om dit boek over Duitse rijtuigen te behandelen, ware het niet dat er bij de NS diverse rijtuigen van Duitse origine te vinden waren (en zijn). In het boek worden een zeer groot aantal series rijtuigen kort beschreven en van de meeste typen is een tekening en foto opgenomen.
Zo worden op bladzijde 331/332 een serie '4achsiger Sitzwagen 1. Klasse met Speiseraum' uit 1954 beschreven, die later als restauratierijtuig bij de NS dienst hebben gedaan. Verder op bladzijde 175/176 een serie '4achsiger Gepäckwagen' uit 1928, uit welke serie de latere Machinewagen D6 van de Koninklijke afkomstig is. En daarmee is het boek toch weer interessant geworden voor de Nederlandse spoorweghobbyist.
P. Wagner, K.D. Kroschwald en S. Wagner, 'Reisezugwagen-Archiv; Reisezugwagen der Länderbahnen, der Deutschen Reichsbahn-Gesellschaft, der Deutschen Reichsbahn und der Deutschen Bundesbahn', Düsseldorf, 1973. ISBN: 3-87094-016-6

Ovaleramenrijtuigen
In dit artikel uit 1928 worden de op dat moment gloednieuwe ovaleramenrijtuigen beschreven door een afdelings chef 1e klasse der Nederlandsche Spoorwegen. Het artikel besteed veel aandacht aan de opbouw, de techniek en de inrichting van de rijtuigen. Verder is het aardig om te lezen is dat reeds in 1928 in de coupés foto's van Nederland op de wand zijn aangebracht die als reclame voor Nederland in het buitenland moesten dienen. Een gewoonte die nog lang daarna is volgehouden.
E. Bolleman Kijlstra, 'Nieuwe doorgangsrijtuigen der Nederlandse Spoorwegen'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1928, nummer 4, blz. 96-100.

Nadat het besluit gevallen is om het ovaleramenrijtuig B6195 niet in de collectie van het Nederlands Spoorwegmuseum op te nemen, wordt het aan de Stibans aangeboden. Een belangrijke voorwaarde bij de overname is dat het rijtuig van het NS-net dient te verdwijnen. Voor het transport van het rijtuig dat op dat moment zonder draaistellen in Weert staat dienen niet alleen draaistellen gevonden te worden, maar ook een plaats waar het neergezet kan worden. Dit laatste punt is uiteindelijk doorslaggevend in het besluit van de Stibans het rijtuig niet over te nemen.
Deze geschiedenis is wel reden voor het artikel waarin naast een algemene beschrijving van deze rijtuigen ook een foto van het rijtuig in de loods te Weert is opgenomen.
P.W. v.d. Vlist, 'De B 6195 naar de sloop?'. In: Stibans bulletin, jaargang 1984, nummer 3, blz 8-16.

Boek22 boek17 boek23

In het eerste deel van een serie artikelen over de stalen rijtuigen in Nederland komen de ovaleramenrijtuigen aan bod. Ook wordt kort aandacht besteed aan het Philotrain-model van dit type rijtuig in H0.
R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland, deel 1; Restauratie ovale ramenrijtuig op schema!'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2002, nr. 125, blz. 35-45.

Ter gelegenheid van het geheel in de oorspronkelijke toestand teruggebrachte ovaleramenrijtuig ABd 7216 van de museum Stoomtrein Goes-Borsele is een brochure verschenen, waarin aandacht wordt geschonken aan de historie van de ovaleramenrijtuigen en het restauratieproces van de ABd 7216. De brochure omvat 18 bladzijden en voorzien van een groot aantal foto's.
SGB, 'Ovale-ramenrijtuig ABd 7216', Goes, 2008.

O. Dijkstra en K. Wielemaker, 'Premier zorgt voor première; Gerestaureerde Ovaleramer officieel gepresenteerd'. In: Railmagazine, jaargang 2008, nummer 257, blz. 50-54.

K. Wielemaker, 'De historie van de 'ovalen ramers'; ABd 7200 en Cd 7200'. In: Railmagazine, jaargang 2015, nummer 370, blz. 52-57.

Coupérijtuigen
Bolleman Kijlstra beschrift de eerste serie rijtuigen van dit type. Naast de inrichting komen ook zaken als verwarming en buffers aan de orde. Het artikel bevat een tekening en diverse foto's van de bouw van de rijtuigen.
E. Bolleman Kijlstra, 'Nieuwe Coupérijtuigen der N.S.'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1930, nummer 10, blz. 284-286.

De verkoop van rijtuig B6443 in 1983 voor de sloop is aanleiding om de geschiedenis van dit rijtuig en de C12-rijtuigen te beschrijven.
P.W. v.d. Vlist, 'Rijtuig B6443 gesloopt, het was niet de laatste 6400...'. In: Stibans bulletin, jaargang 1983, nummer 3/4, blz. 8-11.

Dit artikeltje is er een uit een serie die aandacht besteed aan spoorwegmaterieel wat geen eigendom meer is van de NS en voor diverse nieuwe doeleinden wordt gebruikt. Deel 4 besteed aandacht aan coupérijtuig C6478 wat in die tijd nog op een speelterrein in Utrecht als onderkomen diende.
K. Mooij, 'Soms is de trein zo gek nog niet (4)'. In: Stibans bulletin, jaargang 1989, nummer 4, blz 2-3.

boek28 boek25 boek13

Op basis van nieuwe informatie wordt de levensloop van enkele coupérijtuigen na de Tweede Wereldoorlog in Polen beschreven. Het blijkt dat in 1986 (!) nog een rijtuig van deze serie gezien is.
A. Peter en H. Velthoen, 'C12c-rijtuigen in Poolse dienst - NS-rijtuigen getraceerd'. In: Railkroniek, jaargang 1991, nummer 87, blz. 8-9.

In dit artikel beschrijft de Stibans haar belevenissen met het laatste C12 coupérijtuig, de C6478. Het artikel beschrijft de belevenissen vanaf het op het moment dat de gemeente Utrecht contact opneemt met de Stibans. Uitgebreidt worden de werkzaamheden beschreven die uitgevoerd om het rijtuig wat op te kanppen en te transporteren naar de VSM in Apeldoorn. Dit alles is snel opgeschreven, maar wie het artikel leest krijgt bewondering voor de actie van de Stibans die heel wat meer voeten in de aarde had.
H. Altena, 'Nog een project erbij!'. In: Stibans bulletin, jaargang 1992, nummer 2, blz 1-15.

Na het verwerving van coupérijtuig C6478 door de Stibans is het naar Apeldoorn bij de VSM gebracht. In het artikel beschrijft Paul van Hutten zijn ervaring van een dagje klussen aan het rijtuig, bedoeld om het tegen verder aftakelen te behoeden: vuil van het rijtuig wassen, provisorische ramen nakijken en slechte delen bijwerken en in de menie zetten.
P. van Hutten, 'Een dagje C12'. In: Stibans bulletin, jaargang 1992, nummer 3, blz. 8-11.

Dit artikel verhaalt van de zoektocht van het Nederlands Spoorwegmuseum naar (rijvaardige) C12-rijtuigen in Polen. Na een lang zoektoch en veel correspondentie wordt in Lodz een rijtuigbak gevonden, vermoedelijk de C6451. De uiteindelijke kosten van een transport naar Nederland blijken, zeker gezien de staat waarin de rijtuigbak zich bevindt, te hoog te zijn. Daarmee is de aanschaf van de baan en komt het inmiddels door de Stibans verworven C12-rijtuig in beeld voor opname in de collectie van het NSM.
H. Altena, 'De geruchten blijken waar te zijn'. In: Stibans bulletin, jaargang 1994, nummer 1, blz. 7-12.

Kort verslag van de overbrenging van coupérijtuig C 6478 van Apeldoorn (VSM) naar de loods van het Spoorwegmuseum in Blerick door de machinist van dienst. Gaat na de geschiedenis van dit rijtuig in vogelvlucht vooral in op het trasport zelf. Geeft een aardig beeld van hetgeen er bij een dergelijk overbrenging van museummaterieel aan de orde komt.
B.J. Kraan, 'C 6478 verhuisd'. In: Railmagazine, jaargang 1995, nr. 144, blz. 36-37.

boek20 boek19 boek53

Het tweede deel van een serie artikelen over de stalen rijtuigen in Nederland behandeld de coupérijtuigen serie 6400. De C12 van Philotrain in H0 wordt ook genoemd.
R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland, deel 2; C12c 6400'en: de laatste coupérijtuigen?'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2002, nr. 128, blz. 24-33.

Vanwege het verschijnen van de modelversie van de stalen coupérijtuigen bij EloTrains wordt in een artikel in twee delen aandacht besteed aan deze rijtuigen.
K. Wielemaker, 'De NS-rijtuigserie C6401-C6485 (C12c)'. In: Railhobby, jaargang 2013, nummer 5/6, blz. 46-49.
K. Wielemaker, 'De NS-rijtuigserie C6401-C6485 (C12c); Deel 2'. In: Railhobby, jaargang 2013, nummer 7/8, blz. 24-27.

Coupé- en postrijtuigen
Otto Dijkstra beschrijft in dit artikel zijn bevindingen van zijn zoektocht naar oud NS-materieel in de voormalige DDR. Het gaat hoofdzakelijk om oudere houten rijtuigen, maar ook de stalen coupé- en postrijtuigen komen aan de orde. Na een toelichting op de nummersysteem van de DR, wordt in een tabel de gegevens gepresenteerd. Het artikel leest niet makkelijk weg, maar bevat wel veel nieuwe informatie voor de rijtuigliefhebber.
O. Dijkstra, 'NS-materieel in de voormalige Doitsj'n Kraijtsj'n Pleik''. In: Op de rails, jaargang 2004, nummer 8, blz. 320-323.

Postrijtuigen
Het artikel beschrijft deze rijtuigen waarbij onder andere de indeling en technische voorzieningen aan de orde komen. Zo wordt aandacht besteed aan het verwarmingssysteem van de rijtuigen.
E. Bolleman Kijlstra, 'Nieuwe stalen Postrijtuigen P7011-7021 der Ned. Spoorwegen'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1931, nummer 8, blz. 191-193.

Als een soort vervolg op het artikel van Bolleman Kijlstra worden door Van der Burg de diverse elektrische systemen van de postrijtuigen beschreven. Aan de orde komen onder andere de verlichting, verwarming en RIC-koppeldozen.
J.E. van der Burg, 'De elekrische Inrichtingen der Postrijtuigen No's 7011-7021'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1931, nummer 9, blz. 233-235.

Boek21 Boek51 boek04

Een artikel met een omvang van slechts één bladzijde dat nieuwe informatie meldt over de lotgavellen van Nederlandse rijtuigen die gedurende de Tweede Wereldoorlog 'vrijwillig' verkocht of verhuurt zijn aan de Deutsche Reichsbahn. Het artikel geeft ook nieuwe informatie over de lotgevallen van enkele van de stalen postrijtuigen van de serie P7011-7021.
O. Dijkstra, 'Stalen postrijtuigen opgespoord'. In: Op de Rails, jaargang 2000, nr. 12, blz. 448.

Het derde deel van een serie artikelen over de stalen rijtuigen in Nederland. Dit deel behandeld de postrijtuigen, welke de laatste geklonken rijtuigen zijn. Het artikel is voorzien van diverse grote zwart-wit foto's en een kleurenfoto.
A. van der Donk en R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland, deel 3; de geklonken postrijtuigen P7011-7021'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2003, nr. 133, blz. 28-35.

D-treinrijtuigen
In het vierde deel van deze artikelenserie wordt aandacht besteed aan de d-treinrijtuigen. Zowel het ontwerp, de bouw als de indeling van deze serie rijtuigen wordt behandeld. Het artikel is voorzien van diverse foto's die Werkspoor maakte tijdens de bouw en voor de aflevering. Het vijfde deel behandeld de kleurstelling en levensloop van deze rijtuigen. Ook komt de oude koninklijke trein aan de orde, die immers bestond uit rijtuigen van deze serie. Omdat over deze serie rijtuigen weinig is geschreven een aanrader.
A. van der Donk en R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland, deel 4; De eerste gelaste stalen rijtuigen van NS: AB 7521-7555'. In: Spoorwegjournaal, 2004, nummer 138, blz 6-15.
A. van der Donk en R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland, deel 5; De levensloop van de eerste gelaste rijtuigen: AB 7521-7555'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2004, nummer 140, blz 6-19.

D-treinrijtuigen en bagagerijtuigen DV en DIV
De instroom van de D-treinrijtuigen en de bagagewagens DIV en DV is aanleiding voor dit artikel dat een algemene beschrijving geeft van het type en de inrichting. Het artikel bevat ook tekeningen en foto's van de rijtuigen en bagagewagens.
E. Bolleman Kijlstra, 'Nieuw gelascht spoorwegmaterieel'. In: Spoor- en tramwegen, jaargang 1932, nummer 9, blz 217-219.

boek10 boek52 boek54

Bagegerijtuigen DIV en DV
Kees Mooij behandeld in dit artikel de levensloop van de stalen D's. Ook het gebruik als kuikenwagen en de lotgevallen als dienstwagen komen aan de orde.
K. Mooij, 'De stalen D's op een rij; Na zestig jaar nog onverwoestbaar'. In: Railmagazine, jaargang 1996, nr. 135, blz. 27-33.

Dit artikel verhaald over de gang van zaken rondom de D7521, de laatste bagagewagen van het type DV. Naast het advies van de Stibans aan het NSM over het behoud van het rijtuig wordt het transport naar de werkplaats Amersfoort beschreven. Hier zou het rijtuig gerestaureerd zou gaan worden.
K. Mooij, 'De stalen D 7521 bij de STIBANS'. In: Stibans bulletin, jaargang 1993, nummer 2, blz. 4-6.

In het zesde deel van deze artikelenserie wordt aandacht besteed aan de stalen bagagerijtuigen DIV en DV, beter bekend als kleine en grote Stalen D's. In het artikel komen de diverse series, uitvoeringen, vernumnmeringen, draaistellen en vouwbalgen uitgebreidt aan de orde.
In de volgende (nog te verschijnen) delen wordt aandacht besteed aan de verbouwing tot ongevallenwagens, kleurstelling, diensten, afvoer en nog bestaande musea met deze wagens.
In deel 7 wordt vervolgens aandacht besteed aan de kleurstelling, diensten en levensloop, de buitendienststelling, de ombouw tot hersporingswagens en de nog bewaarde exemplaren van de beide typen (DIV en DV). A. van der Donk en R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland deel 6: Alle stalen bagagewagens van NS'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2005, nummer 147, blz. 28-39.
A. van der Donk en R. van Mourik, 'Stalen rijtuigen in Nederland deel 7: Levensloop Stalen D's en verbouwing tot hersporingswagens'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2005, nummer 148, blz. 30-43.

De komst van een model van de stalen bagagewagen type DIV bij Artitec is aanleiding voor een beschrijving van de levensloop van deze bagagewagens. De in het artikel opgenomen tonen opvallend veel treinen in op de lijn van Maastricht naar Belgische grens.
R. Mooij, 'De 'kleine' Stalen D's van de NS'. In: Railhobby, jaargang 2012, nummer 5/6, blz 66-69.

boek08 boek07 boek62

Bolkoprijtuigen
Het artikel beschrijft de vooroorlogse bolkoprijtuigen die zowel 1e, 2e als 3e klasse bevatten. De inrichting en voorzieningen van de rijtuigen komen daarbij aan de orde. Het artikel is voorzien met een foto en tekening van deze rijtuigen.
J.J. Karskens, 'Nieuwe doorgangsrijtuigen 1e, 2e en 3e klasse N.S. nos. 7301-7306'. In: NVBS maandblad, jaargang 1935, nummer 12, blz. 46-47.

De indienststelling van de eerste serie bolkoprijtuigen is aanleiding voor Bolleman Kijlstra een algemene beschrijving van deze rijtuigen te geven. Hoofdzakelijk komen de verwarming en ventilatie aan bod.
E. Bolleman Kijlstra, 'Nieuwe Doorgangsrijtuigen der N.S.'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1935, nummer 12, blz. 282-283.

Een beschrijving van de tweede serie bolkoprijtuigen, ditmaal de C-rijtuigen. Aan de orde komen onder andere remwerk, vouwbalgen, verwarming. Het artikel bevat ook enkele interieurfoto's.
E. Bolleman Kijlstra, 'Doorgangsrijtuigen 3e klasse nrs. 7211-7222 der Ned. Spoorwegen'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1937, nummer 16, blz. 356-357.

Tenslotte ook een artikel over de derde serie (AB-)rijtuigen van het type bolkop. Naast een beschrijving van wat algemene zaken wordt ditmaal ook aandacht besteed aan de geluidisolatie. Met drie rijtuigen zijn proeven uitgevoerd om na te gaan hoe de geluidsisolatie van de rijtuigen verbeterd kon worden.
E. Bolleman Kijlstra, 'De nieuwe doorgangsrijtuigen 1e en 2e klasse der NS'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1940, nummer 1, blz. 2-3.

Verslag van een onderzoek naar de krachten van rollend materieel op het spoor bij de Rhätische Bahn in 1974, waarbij NS-meetrijtuig 978 1 001-8 betrokken is. Voorzien van diverse kleurenfoto's geeft dit artikel een mooi beeld van het gebruik van dit meetrijtuig in het buitenland.
H. de Jager, 'NS-meetrijtuig in Zwitserland'. In: Railmagazine, jaargang 2013, nummer 309, blz 61-63.

Artikel waar kort de verschillende series vooroorlogse bolkoprijtuigen aan de orde komen en de vertaling daarvan in model. De illustraties bestaan voornamelijk uit foto's van modelrijtuigen.
P. Wijshake, 'De vooroorlogse Bolkoprijtuigen van de NS'. In: Railhobby, jaargang 2014, nummer 10, blz. 38-43.

Rijtuigen plan D
In een kort artikel worden de (op dat moment splinternieuwe) rijtuigen plan D beschreven. Hoewel de omvang van het artikel gering is en de tekeningen gedateerd aan doen, bevat het verrasend veel informatie.
'Nieuwe doorgangsrijtuigen (type 1950) van de Nederlandsche Spoorwegen'. In: Op de Rails, jaargang 1950, nr. 12, blz. 108-111.

Kort artikel met foto waarin aandacht wordt besteed aan de Dieleman-trein, waarbij vooral aandacht wordt besteed aan het initiatief zelf.
'Dieleman Modelspoorwegen; Voor uw trein uit de trein'. In: Miniatuurbanen, jaargang 1979, nummer 4, blz. 128.

In dit artikel wordt in een kort bestek de geschiedenis van de rijtuigen plan D geschetst. Naast foto's van de diverse typen rijtuigen ook enkele tabellen met (summiere) informatie over de nummerhistorie. Daarbij wordt in de tabellen ook nog een uitstapje gemaakt naar de andere typen stroomlijnrijtuigen (bolkop en plan K).
O. Dijkstra, 'De Plan D(irk)-rijtuigen van de NS'. In: Railhobby, jaargang 1980, nr. 12, blz. 412-415.

boek63 boek03 boek24

In een aanvullend artikel op 'De Plan D(irk)-rijtuigen van de NS' worden de diensten en treinsamenstellingen van de rijtuigen behandeld.
O. Dijkstra, 'Rondom de Plan Dirks'. In: Railhobby, jaargang 1981, nr. 12, blz. 484-486.

Artikel over de plan D-rijtuigen, waarbij zowel aandacht aan het grootbedrijf als de modeluitvoeringen van deze rijtuigen wordt besteed. Een aardige foto bij het artikel toont de Bergland Express in Jenbach (A), bestaande uit turkooise plan D-rijtuigen.
P.K.H. Broekman en G. Ph. Friskorn, 'De Plan D-rijtuigen van NS en hun modellen in 1:87'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 1988, nummer 16, blz. 10-16.

Dit artikeltje is er een uit een serie die aandacht besteed aan spoorwegmaterieel wat geen eigendom meer is van de NS en voor diverse nieuwe doeleinden wordt gebruikt. Deel 3 besteed aandacht aan plan D-rijtuig C7838 die lange tijd op in een park in Vlaardingen stond.
K. Mooij, 'Soms is de trein zo gek nog niet (3)'. In: Stibans bulletin, jaargang 1989, nummer 3, blz 12-13.

In een serie van drie artikelen worden alle rijtuigtypen van de rijtuigen plan D besproken, op de postrijtuigen (plan C) na. In het eerste artikel komen de RD-rijtuigen aan bod. Aardig is dat ook aandacht wordt besteed aan de diensten van de RD-rijtuigen. Het tweede artikel is geheel gewijdt aan de RD-rijtuigen. De verbouwing tot stuurstandrijtuig voor de Beneluxdienst en (later) als meetrijtuig komen uitgebreid aan de orde. Het derde deel behandeld tenslote de AB- en C-rijtuigen.
Naast een technische beschrijving worden de indeling van de rijtuigen, verbouwingen en vernummeringen behandeld. Alle artikelen zijn rijk voorzien van foto's en tekeningen. Het is daarmee de meest complete serie artikelen over deze rijtuigsoort die mij bekend is. Met name de artikelen over de AB- en C-rijtuigen zijn vrijwel niet te vinden.
M. van Oostrom, 'Het turkooise reizigersmaterieel (1); RDd-rijtuigen serie 7651-7660'. In: Railkroniek, jaargang 1991, nummer 85, blz. 27-31.
M. van Oostrom, 'Het turkooise reizigersmaterieel (2); Verbouwing tot WRDk voor de Benelux-dienst'. In: Railkroniek, jaargang 1991, nummer 86, blz. 11-20.
M. van Oostrom, 'Het turkooizen reizigersmaterieel (3); De AB- en C-doorgangsrijtuigen'. In: Railmagazine, jaargang 1992, nummer 93, blz. 20-25.

Kort verslag met enkele foto's van het transport van rijtuig C7838 door de VSM van Vlaardingen naar Apeldoorn. Daarmee is het laatste 3e klasse rijtuig plan D bewaard gebleven.
R. van Mourik, 'Rijtuig plan D uit 1951 door VSM gered!'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2005, nummer 144, blz. 29.

Rijtuigen plan E
Kort artikel waarin de bestelling van de rijtuigen plan E wordt gemeld. Het artikeltje bevat naast een korte beschrijving tekeningen van het zijaanzicht van de drie verschillende rijtuigtypen.
'Nieuw materieel voor de N.S.'. In: Op de Rails, 1954, nummer 2, blz. 12-13.

De bestelling van 114 rijtuigen derde klas plan E bij Werkspoor is aanleiding voor een korte beschrijving van deze rijtuigen.
'Derde klasse doorgangsrijtuigen voor de N.S.'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1955, nummer 4, blz. 55-56.

De bouw van de B- en CKD-rijtuigen plan E is aanleiding om in de bouw van deze personenrijtuigen toe te lichten. In grote stappen worden de diverse werkzaamheden (o.a. constructie en leidingverloop, bouw bakgeraamte en inrichting) doorgenomen. Doordat het artikel de werkzaamheden zonder al te veel details beschrijft, geeft het in een kort bestek een goed beeld van de werkzaamheden die nodig zijn voordat een rijtuig de fabriek verlaat.
J.L. de Bock, 'Nieuwe rijtuigen voor de N.S.; Hoe de Bd's en de CKDd's ontstaan'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1955, nummer 12, blz. 177-180.

Het artikel beschrijft de aanpassingen die aan de plan E rijtuigen zijn doorgevoerd om dienst te doen in de door dieselloks getrokken treinen. Naast de vernummering van de rijtuigen, komt de wijziging van het interieur van enkele rijtuigen tot AB-rijtuigen aan de orde en de technische aanpassingen zoals het doorverbinden van de stuurstroom.
'Plan E op dieselbaanvakken'. In: Het Matblad, jaargang 1970, nummer 10, blz. 4-10.

Een aanvulling op het hierboven genoemde artikel met een beschrijving van de extra aangebrachte apparatuur onder de bak van de rijtuigen. Voor de liefhebber is het elektrisch schema van deze installaties opgenomen.
'Nogmaals: plan E op dieselbaanvakken'. In: Het Matblad, jaargang 1971, nummer 2, blz. 11-13.

Enkele rijtuigen plan E zijn voorzien geweest van een statische omzetters in plaats van een wielasgenerator. De statische omzetter draagt zorg voor de laagspannings van het rijtuig en wordt gevoed via de bovenleidings. In dit artikel komt de werking van de statische omzetter aan de orde en zijn enkele instalatieschema's opgenomen.
'Statische omzetters in plan E'. In: Het Matblad, jaargang 1972, nummer 8/9, blz. 3-6.

De vervanging van de apparatuur in de keukens van de RD-rijtuigen zorgt voor een aanpassing van de installatie waarbij de energie wordt betrokken van een onder de rijtuigen aangebrachte motorgenerator. Voor de technisch geïntereseerden onder ons.
T. Achterberg, 'Energievoorziening van restauratierijtuigen plan E'. In: Het Matblad, jaargang 1976, nummer 10, blz. 14-15.

Onderwerp van dit artikel is het moeizaam lopen van de buitenschuifdeuren van de rijtuigen plan E wat veroorzaakt wordt door het oproesten van de geleidegoten. Het artikel beschrijft de aanpak waarbij zowel de werkplaats Maastricht en Haarlem betrokken zijn voor dit probleem.
R.J. Legger, 'Buitenschuifdeuren Plan E'. In: Het Matblad, jaargang 1981, nummer 10, blz. 1-2.

Hans Nahon gaat in dit artikel in op de DE-rijtuigen plan E en de energiewagens. Het artikel beschrijft de aanpassingen die aan de rijtuigen plan E zijn doorgevoerd en bevat een tekening van de energiewagens. Geheel in lijn met de titel van het tijdschrift komt in het artikel ook de mogelijkheid om een dergelijke trek-duw-treinen met de rijtuigen plan E in model na te bootsen aan de orde.
J.H.M. Nahon, 'De diesel trek-duw-trein'. In: De Modelbouwer, jaargang 1983, nummer 5, blz. 23-26.

Carel van Gestel behandelt in dit artikel de geschiedenis van de rijtuigen plan E. Het artikel bevat foto's en tekeningen van de verschillende typen rijtuigen een beperkt vernummeringsoverzicht.
C. van Gestel, 'Plan E in beeld'. In: Railhobby, jaargang 1988, nr. 1, blz. 12-17.

In dit korte artikel wordt melding gemaakt van de nieuwe verblijfswagens voor de ongevallentrein en de ontstaansgeschiedenis belicht.
'Nieuwe verblijfswagens voor de ongevallentrein'. In: Railkroniek, jaargang 1989, nr. 61, blz. 36.

De heer Keijzer beschrijft de realisatie van de nieuwe verblijfswagens voor de ongevallentrein. Daarbij komen onder andere de noodzaak van nieuwe wagens, de materieeltypen die bekeken zijn op geschiktheid (o.a. plan N en K), een beschrijving van de indeling en alle ruimten van de verblijfswagen en de eerste ervaringen met de rijtuigen (positief) aan de orde. Samen met een tekening en enkel foto's een zeer informatief artikel voor de liefhebber die meer over deze rijtuigen wil weten.
R.M.J. Keijzer, 'Verblijfswagen Ongevallentrein'. In: Het Matblad, jaargang 1989, nummer 6, blz. 48-55.

In dit artikel wordt de ombouw van de plan E rijtuigen restauratie-/bagagerijtuigen plan E tot fietsenrijtuigen beschreven. De auteur, projectleider van de ombouw, gaat in op de aanleiding voor de verbouwing en de technische en constructieve aanpassingen die in de rijtuigen zijn aangebracht. Samen met een tekening en foto's van tijdens en na de verbouwing vormt het artikel een goede aanvulling op de beschrijving in de hobbybladen.
H. Stoel, 'Ombouw plan E-Rdz tot NS-fietsrijtuig (Df)'. In: Het Matblad, jaargang 1990, nummer 6, blz. 30-34.

De geschiedenis van de plan E-rijtuigen wordt beschreven, waarbij de nadruk ligt op de periode vanaf circa 1970. De foto's tonen de rijtuigen dan ook alleen in de uitvoering met reclamebanen laat zien.
R. van Tussenbroek, 'De Plan E rijtuigen van de NS'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 1991, nummer 55, blz. 42-45.

Martin van Oostrom behandelt in dit artikel de geschiedenis van de rijtuigen plan E. Hoewel het artikel de meeste aandacht besteed aan de energiewagens, komen ook de DE-rijtuigen plan E aan de orde.
M. van Oostrom, 'Energiewagens en Plan E in de trek/duw-dienst'. In: Railkroniek, jaargang 1991, nr. 61, blz. 20-27.

In een kort artikel wordt de totstandkoming van de verblijfswagens van de ongevallentrein beschreven. Een tekening en foto's van deze plan E's complementeren het verhaal.
T. Oosterom, P. van der Welle en C. van Gestel, 'Plan E als verblijfswagen'. In: Railhobby, jaargang 1995, nr. 9, blz. 31-33.

boek65

Rijtuigen plan K
Het vervolg op het artikel van Van der Noorda uit Spoor- en Tramwegen nummer 11 (1959) over de rijtuigen plan K en N, maar nu dus de gedetaillerde beschrijving van de elektrische installatie van de rijtuigen plan K.
F.J. van der Noordaa, 'De elektrische installatie van de serie AB 7351-7380'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1959, nummer 12, blz. 182-189.

Het Poolse tijdschrift Świat kolei besteed in een reeks artikelen aan dacht aan buitenlandse rijtuigen die in treinen in Polen te zien zijn (geweest). Daarbij wordt zowel aan de serie rijtuigen aandacht besteed als aan een model exemplaar. Naast een groot aantal rijtuigen van buurlanden komen ook de rijtuigen plan K aan de orde. Het artikel bevat een paar foto's uit de jaren '60 van een plan K rijtuig in de Hoek van Holland - Warszawa express. Het modelrijtuig dat beschreven wordt is van Fleischmann.
A. Etmanowicz, 'Wagon osobowy 1/2 klasy serii A3B5 typu Plan K kolei NS; Tabor obcych kolei na polskich torach i jego modele'. In: Świat kolei, jaargang 2010, nummer 11, blz. 56-59.

Kort artikel over de rijtuigen plan K naar aanleiding van het verschijnen van de modelversie door EloTrains. Bevat op een foto na vooral afbeeldingen uit de nadagen van deze rijtuigen.
C. van Gestel, 'De Bolkoppen van Plan K'. In: Railhobby, jaargang 2012, nummer 11, blz. 62-67.

Rijtuigen plan N en K
Het artikel bevat een korte beschrijving van indeling van rijtuigen plan N en de inrichting van de coupés. Enkele foto's van de coupé van een rijtuig plan N. Zeer kort worden nog even de rijtuigen plan K aangehaald.
'Nieuw N.S.-materieel voor internationale treinen'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1958, nummer 12, blz. 189-191.

Van der Noorda beschrijft de zaken die de ontwerpers tegenkwamen bij het ontwerp van de voedingsinstallaties van beide rijtuigseries. Voor de liefhebber van deze materie. In aparte artikelen wordt dit aspect van beide series nog gedetailleerder beschreven.
F.J. van der Noordaa, 'De elektrische installatie van de nieuwe RIC-rijtuigen van de N.S.; Series AB 7351-7380 en B 7001-7025'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1959, nummer 11, blz. 163-167.

T. Achterberg, 'Deurbeveiliging van klapdeuren bij rijtuigen Plan K en N'. In: Het Matblad, jaargang 1977, nummer 1/2, blz. 7-10.

Rijtuigen plan N
Het vervolg op het artikel van Van der Noorda uit Spoor- en Tramwegen nummer 11 (1959) over de rijtuigen plan K en N, maar nu dus de gedetaillerde beschrijving van de elektrische installatie van de rijtuigen plan N.
F.J. van der Noordaa, 'De elektrische installatie van de serie B 7001-7025'. In: Spoor- en Tramwegen, jaargang 1959, nummer 13, blz. 203-211.

Slechts één pagina omvat dit artikel waarin de belangrijkste wijzigingen worden aangestipt bij de verbouw van de ligrijtuigen plan N tot zitrijtuigen.
'Ombouw zit-slaaprijtuigen (Bc's) plan N'. In: Het Matblad, jaargang 1971, nummer 8/9, blz. 20.

Rijtuigen plan O
Over de rijtuigen plan O is weinig te vinden. Het boek Treindesign gaat minimaal op de rijtuigen in, maar bevat wel tekeningen van het zijaanzicht, indeling en constructie van de zijwand.
H. Vieveen en H. Sijsling, Treindesign; De ontwikkeling van spoorwegmaterieel in Nederland, Amsterdam, 1989. ISBN: 90.5246.001.9

Rijtuigen plan W
Kort artikel waarin de indienststelling van de rijtuigen plan W1 wordt aangekondigd. Naast een algemene beschrijving van de rijtuigen bevat het artikel ook een tekening van het zijaanzicht en de indeling.
JWS, 'De nieuwe rijtuigen van de Nederlandse Spoorwegen'. In: Op de Rails, jaargang 1966, nummer 11, blz. 250-251.

In 1985 is het 15 jaar geleden dat de eerste rijtuigen plan W werden afgeleverd en is het volgens de planning tijd voor een grote revisie. In het artikel wordt een opsomming gegeven van de aanpassingen en vervangingen die onderdeel uitmaken van deze revisie.
'Grote revisie plan W'. In: Het Matblad, jaargang 1981, nummer 2, blz. 11-12.

M. Slob, 'Vervanging draaivouwdeuren plan W tijdens R4'. In: Het Matblad, jaargang 1981, nummer 12, blz. 1-5.

F. Santegoeds, 'Lege baterijen in plan W'. In: Het Matblad, jaargang 1988, nummer 1, blz. 15-17.

De geschiedenis en de kenmerken van de rijtuigen worden beschreven met als doel de aanpassing van een H0-model van Roco van het plan W-rijtuig.
R. van Tussenbroek, 'Plan-W(illem), voorbeeld en model'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 1990, nummer 43, blz. 11-15.

C. Braam en J. Holleman, 'Statische omzetter maakt plan W rijtuigen een stukje dynamischer'. In: Het Matblad, jaargang 1991, nummer 4, blz. 18-20.

F. Derks, 'Vaste remmen bij de rijtuigen van Plan W'. In: Het Matblad, jaargang 1993, nummer 3, blz. 30-32.

In dit artikel van Frans-Jozef Janssen wordt aandacht aan de rijtuigen plan W geschonken. Het artikel behandeld hoofdzakelijk de levensloop van de rijtuigen. Aan de technische uitvoering wordt vrijwel geen aandacht besteed. Door het grote aantal (kleuren)foto's een aantrekkelijk artikel.
F.J. Janssen, ‘Aan het einde van een carrière: rijtuigen Plan W’, Spoorwegjournaal, jaargang 2003, nr. 135, blz. 6-14.

De restauratie van het plan W-museumrijtuig B4118 is aanleiding om aandacht aan dit rijtuig te besteden. Zo was het tijdens de restauratie even onduidelijk welk type ramen nu oorspronkelijk in deze rijtuigen geplaatst was. Nadat hierover duidelijkheid werd verkregen zijn de juiste driedelige ramen in het museumrijtuig geplaatst. Kort komt ook nog even de hostorie van de rijtuigen plan W aan de orde.
A. van Dalen, 'Plan Willem: restauratie afgerond'. In: Railmagazine, jaargang 2005, nummer 222, blz. 38-41.

Restauratie- en buffetrijtuigen
In een kort artikel wordt de ontstaansgeschiedenis en (logisch gezien de datum van de publicatie) het eerste jaar van de dienst van de buffetrijtuigen beschreven. Het artikel bevat een goede tekening van een van de buffetrijtuigen, bedoeld om de ombouw van een modelrijtuig mogelijk te maken.
‘NS-buffetrijtuig’, Miniatuurbanen, jaargang 1979, nr. 8, blz. 254-257.

Evenals het artikel hierboven beschrijft ook dit artikel voor een groot deel de ombouw van een modelrijtuig tot NS-buffetrijtuig, maar het artikel geeft ook een korte schets van het ontstaan en de levensloop van de restauratie- en buffetijtuigen weer. Het artikel behandelt, in tegenstelling tot het artikel in Miniatuurbanen, ook de afvoer van de rijtuigen.
F. Oude Elferink, ‘Gerestaureerd tot restauratie; De oude NS-restauratie- en buffetrijtuigen in model’. In: Railmagazine, jaargang 1997, nr. 5, blz. 56-58.

In zeer kort bestek wordt het ontstaan van de buffetrijtuigen en de belevenissen van de rijtuigen 006 en 007 beschreven. Helaas gaat het artikel in de fout wat rijtuig 006 betreft. In tegenstelling tot wat wordt suggereerd bestaat dit rijtuig bestaat niet meer. De verwijzing naar deze site voor meer informatie en foto's over deze rijtuigen is dan weer wel sympathiek.
C. Koelewijn, 'Ex-buffetrijtuigen; Vergane glorie van de Krokettenkarren'. In: Railhobby, jaargang 2006, nr. 12, blz. 12-13.

Koninklijke trein
In dit boek komen alle Nederlandse koninklijke rijtuigen aan de orde. Het is daarmee, naast het boek van Van Wijck Jurriaanse, het enige boek dat alleen aandacht besteed aan rijtuigen. Voor wie in deze rijtuigen geïnteresseerd is een aanrader. Probleem is wel dat het boek moeilijk te krijgen is.
G.F. van Reeuwijk, Majesteit, uw trein staat gereed! De geschiedenis van het koninklijk spoorwegmaterieel in Nederland, Deventer/Antwerpen, 1980. ISBN: 90.2011.299.6

Medio jaren '80 zijn de Koninklijke rijtuigen Sr8 en Sr9 gerenoveerd, waardoor deze nog een ongeveer 10 jaar dienst kunnen doen. Naast een korte beschrijving van van de zaken die gerenoveerd zijn bevat het artikel twee tekeningen van de rijtuigen in oorspronkelijke toestand.
J. Zwijsen, 'Renovatie van het koninklijk materieel'. In: Het Matblad, jaargang 1985, nummer 1, blz. 25-26.

M. Haman, 'Het stalen koninklijke materieel'. In: Op de rails, 2010, nummer 4, blz. 185-190.

Dit boek is verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling Royal Class in het Spoorwegmuseum, maar het is geen tentoonstellingscatalogus. De nadruk ligt danook op het gebruik van de trein door Vorsten in het algemeen. Daarbij komen ook de Nederlandse koninklijke rijtuigen aan de orde met diverse bekende en minder bekende foto's.
B. Speet, Royal Class; Koninklijk reizen per trein, Zwolle, 2010. ISBN: 978 90 400 7674 9 / NUR: 464

Benelux-treinen
In algemene termen worden de aanpassingen aan de WRD-rijtuigen plan D tot stuurstandrijtuig voor de oude trek-duw-treinen van de Benelux behandeld. Het grootste deel van het artikel behandeld de beschrijving van de proefritten die met een aangepast WRD-rijtuig zijn uitgevoerd ter beproeving van de technische uitvoerbaarheid van de beoogde trek-duw-treinen. Het gaat dan met name om de rij-eigenschappen van de geduwde WRD en de controle en het functioneren van de rem. De beschrijving van deze proefritten maakt het een artikel dat aanvullende informatie bevat ten opzichte van veel andere artikelen.
E.R. Schultz, 'Trek-duw treinen'. In: Het Matblad, jaargang 1972, nummer 3, blz. 11-14.

Stukje dat de naam artikel bijna niet waard is, maar wel twee foto's bevat van de WRD-rijtuigen tijdens de ombouw tot stuurstandrijtuig.
'Benelux trek-duw treinen'. In: Het Matblad, jaargang 1973, nummer 1, blz. 19-20.

'Benelux trek-duw treinen'. In: Het Matblad, jaargang 1973, nummer 4, blz. 16.

'De automatische waakinrichting van de Benelux-treinstellen en het trek-duwmaterieel Benelux'. In: Het Matblad, jaargang 1974, nummer 4, blz. 1-9.

Bij het samenstellen van de getrokken Beneluxtreinen medio jaren '70 zijn WRD-rijtuigen plan D verbouwd tot stuurstandrijtuigen. De wijzigingen aan de inrichting en de technische installatie worden in dit artikel behandeld.
S. Bosman, 'De gedaantewisseling van de WRD'. In: Het Matblad, jaargang 1974, nummer 5, blz. 1-6.

Een serie artikelen waarin de de nieuwe Benelux-trein worden voorgesteld. Geen uitgebriede beschrijvingen, maar wel foto's en tekeningen van zowel het stuurstandrijtuig WRDs, rijtuig plan W, de Belgische rijtuigen type I4 (NMBS) en het postrijtuig. In een laatste deel wordt ook de lokomotief behandeld.
G.J.R. Speelpenning, 'De nieuwe Benelux-trein'. In: de Modelbouwer, jaargang 1974, nummer 8, blz 208-211.
Th.J. de Klerk, 'De nieuwe Benelux-trein (deel 2)'. In: de Modelbouwer, jaargang 1974, nummer 10, blz 264-267.
Th.J. de Klerk, 'De nieuwe Benelux-trein (deel 3)'. In: de Modelbouwer, jaargang 1975, nummer 4, blz 97-101.
Th.J. de Klerk, 'De nieuwe Benelux-trein (deel 4)'. In: de Modelbouwer, jaargang 1975, nummer 12, blz 288-290.

Naast een algemeen verhaal over deze trek-duw-treinen worden de ervaringen behandeld die met dit materieel zijn opgedaan in grofweg de eerste maanden van de inzet. Verder worden de oorzaaken van de belangrijkste storingen die voor vertraging hebben gezorg en de maatregelen die hiertegen zijn getrofen genoemd.
J.H.M. Nahon, 'Trek-duw-Benelux'. In: Het Matblad, jaargang 1975, nummer 5, blz. 1-8.

In 1974 is in het tijdschrift Op de Rails van de NVBS een artikel verschenen waarin aandacht besteed werd aan de Benelux-treinstellen uit 1957 en 1974. In het artikel komen naast de treinstellen (type hondenkop) ook de getrokken treinen aan bod waarin rijtuigen Plan W1 en D dienst deden.
JHB, 'Benelux-treinstellen 1957 en 1974'. In: Op de Rails, jaargang 1974, nr. 5, blz. 94-97.

In twee artikelen wordt ook in het tijdschrift Railhobby aandacht besteed aan de Benelux-dienst. In het eerste deel (september 1986) komen de treinstellen aan de orde, terwijl het tweede deel specifiek ingaat op de getrokken treinen.
B. van Reems, 'Benelux-treinen (2)'. In: Railhobby, jaargang 1986, nr. 10, blz. 14-18.

D.W. Venemans, 'Het nieuwe Benelux-materieel (BNL)'. In: Het Matblad, jaargang 1986, nummer 5, blz. 1-8.

H. de Jong, 'De nieuwe trekduw-Benelux op de baan'. In: Het Matblad, jaargang 1987, nummer 2, blz. 1-3.

D.W. Venemans, 'Het nieuwe Benelux-materieel (BNL)'. In: Het Matblad, jaargang 1987, speciale uitgave, blz. 55-62.

De 20-jarige dienst van de oude trek-duw-treinen is reden voor dit artikel. Naast de ontstaansgeschiedenis van de treinen diverse foto's van deze treinen in Nederland en Belgie.
M. Delie en H. Peters, 'Verjaardag; 20 jaar Benelux trekduwtreinen'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 1994, nummer 81, blz. 22-25.

Precies 25 jaar na het verschijnen van een tweetal artikelen over de Benelux-treinen besteed railhobby in 2006 opnieuw aandacht besteed aan de Benelux-dienst. In een 5-tal artikelen komen de diverse typen treinen aan de orde die op deze verbinding hebben gereden inclusief de modelversies hiervan. Het eerste deel van de serie behandeld in grote lijnen de de treinstellen en de oude trek-duw-treinen. Deel 2 behandeld de de buitendienstelling van de oude trek-duwtreinen en de komst van de nieuwe trek-duwtreinen.
C. Koelewijn, '50 jaar Benelux-treinen (1)'. In: Railhobby, jaargang 2007, nr. 2, blz. 6-11.
C. Koelewijn, '50 jaar Benelux-treinen (2)'. In: Railhobby, jaargang 2007, nr. 3, blz. 24-30.

Het verdwijnen van de Benelux-treinen is reden voor een overzichtsartikel.
G. Ferrée, 'Afscheid van een buitenbeentje; In december komt na 55 jaar een einde aan de Benelux-treinen'. In: Railhobby, jaargang 2012, nummer 12, blz. 58-65.

Ook voor Railmagazine is het verdwijnen van de Benelux-treinen reden voor een overzichtsartikel. Rijk voorzien van foto's uit de periode 1968-2012 word de geschiedenis van deze trein belicht.
H. Peters, 'Dag Benelux!; Na 55 jaar is het doek definitief gevallen'. In: Railmagazine, jaargang 2012, nummer 301, blz. 42-48.

Net als diverse andere tijdschriften besteed ook het Belgische Spoorwegjournaal aandacht aan de Beneluxtreinen. Na een eerste deel over de treinstellen, gaat deel twee in op de trek-duwtreinen. Geen uitputtend artikel, maar wel veel foto's veelal op locaties in België. Leuk zijn de foto's van het Benelux-postrijtuig in Brussel-Zuid. Deel 3 behandeld de trek-duw-treinen met lokomotieven van de Belgische reeks 11. Het vierde deel betreft de door Traxx-locomotieven getrokken treinen.
B. Montjobaques, 'De 'Benelux'-trein tussen Brussel-Zuid en Amsterdam ... (2); Trek- en duwtreinen van de eerste genaratie'. In: Spoorwegjournaal, nummer 192 blz. 32-45.
B. Montjobaques, 'De 'Benelux'-trein tussen Brussel-Zuid en Amsterdam ... (3); Trek- en duwstellen met een NMBS-locomotief van de reeks 11'. In: Spoorwegjournaal, nummer 193 blz. 34-47.

B. Montjobaques, 'De 'Benelux'-treinen getrokken door een 'TRAXX'-locomotief'. In: Spoorwegjournaal, nummer 194 blz. 26-41.

Pullman-rijtuig
Ter gelegenheid van de voltooide restauratie van het Pullman-rijtuig WSP 4129 van de Zuid Limburgse Stoomtrein Maatschappij is een gedenkboek uitgegeven. Naast de restauratie komt ook de complete geschiedenis vanaf 1927 van dit rijtuig aan de orde. Het boek telt 60 bladzijden en is rijk geïllustreerd.
J. Geilen/ZLSM, De Pullman rijdt weer..., Simpelveld, 2012.

In een kort artikel wordt aandacht besteed aan de indienstelling van Pullman-rijtuig WSP 4129 op 1 april 2013.
O. Dijkstra, 'Inauguratie Pullmanrijtuig VSP2 4129 bij de ZLSM; Derde leven begonnen'. In: Railmagazine, jaargang 2013, nummer 304, blz 58.

Transporten
Een niet alledaags onderwerp voor een artikel: transporten van/met rijtuigen. Aan de hand van diverse foto's wordt aandacht besteed aan slooptransporten en overbrengingsritten waarbij rijtuigen aan de orde waren.
P. Lippus, 'Sleep(w)aardig; deel 1: rijtuigen'. In: Spoorwegjournaal, jaargang 2002, nr. 130, blz. 16-21.

Remrijtuigen
Hans Reints beschrijft het fenomeen remwagen en de rijtuigen die hiervoor zijn gebruikt. Leuk artikel over deze buitenbeentjes.
H. Reints, 'Remwagens'. In: Railhobby, jaargang 1994, nr. 1, blz. 50-51.

boek26 boek27

Tijdschriften van NVBS en Stern
Naast de op deze pagina genoemde boeken en artikelen is veel van de informatie afkomstig uit de diverse jaargangen van de tijdschriften Op de Rails van de NVBS, Het openbaar vervoer/Railnieuws van Stern en de voorgangers van deze tijdschriften. De informatie in Het openbaar vervoer/Railnieuws is zeer gedetailleerd en bestaat alleen uit tekst. Op de Rails is daarentegen algemener in de berichtgeving, maar bevat ook foto's en artikelen.

Naar boven ...

Naar pagina 2 ...